Άννα Γαρίδου

Ο θυρεοειδής είναι ένας αδένας, καίριας σημασίας για την υγεία μας, που τον έχουν όλοι οι άνθρωποι. Όταν λέμε «έχω θυρεοειδή», συνήθως εννοούμε ότι έχουμε κάποια πάθηση του θυρεοειδούς. Οι συνηθέστερες είναι:

• ο υποθυρεοειδισμός (λειτουργική διαταραχή)
• ο υπερθυρεοειδισμός (λειτουργική διαταραχή)
• οι όζοι του θυρεοειδούς (μορφολογική διαταραχή)

Για να διαπιστώσουμε αν υπάρχει πάθηση χρειάζονται εξειδικευμένες εξετάσεις αίματος και υπερηχογράφημα θυρεοειδούς.

Μόνο η υπολειτουργία του θυρεοειδούς προκαλεί μείωση του βασικού μεταβολισμού (καίμε λιγότερες θερμίδες), ανάλογη με τη σοβαρότητά της, και άρα πιθανώς σταδιακή αύξηση βάρους.

Όταν όμως η υπολειτουργία διαγνωσθεί και αντιμετωπισθεί με τη σωστή αγωγή, δεν δικαιολογείται αύξηση βάρους. Το ίδιο ισχύει και αν έχει αφαιρεθεί χειρουργικά ο θυρεοειδής, εφόσον είμαστε καλά ρυθμισμένοι.

Νευρικότητα ή ευερεθιστότητα μαζί με ταχυκαρδία, αϋπνία, τρόμο, εφιδρώσεις, δυσανεξία στη ζέστη, εύκολη κόπωση, απώλεια βάρους και συχνά μυϊκή αδυναμία δικαιολογούνται από αρρύθμιστο υπερθυρεοειδισμό — ή, σε μικρότερο βαθμό, από υπερβολική δόση θυροξίνης.

Αν όμως οι εξετάσεις αίματος για τη λειτουργία του θυρεοειδούς είναι φυσιολογικές, τότε τα νεύρα δεν οφείλονται στον θυρεοειδή.

Όζος είναι ένα ογκίδιο μέσα στον θυρεοειδή, συνήθως καλόηθες (85–90%). Το μέγεθός του κυμαίνεται από λίγα χιλιοστά έως μερικά εκατοστά· κάτω από ένα εκατοστό θεωρείται μικρός, αλλά χρειάζεται παρακολούθηση. Μπορεί να είναι μονήρης ή να υπάρχουν πολλοί όζοι.

Ψυχρός είναι ο όζος που δεν παράγει ορμόνες· το 85% των ψυχρών όζων είναι καλοήθεις. Θερμός είναι ο όζος που υπερπαράγει ορμόνες· οι θερμοί όζοι είναι κατά κανόνα καλοήθεις.

Για τη διερεύνηση χρειάζονται εξειδικευμένες εξετάσεις αίματος (TSH, FT3, FT4, θυρεοσφαιρίνη, καλσιτονίνη), υπερηχογράφημα με έγχρωμο Doppler και, εφόσον το κρίνει ο ενδοκρινολόγος, παρακέντηση με λεπτή βελόνα. Διαβάστε περισσότερα για τους όζους.

Βρογχοκήλη σημαίνει αύξηση του μεγέθους του θυρεοειδούς. Η διόγκωση αυτή συνοδεύει πολλά νοσήματα του αδένα. Όταν υπάρχει μόνο διόγκωση, χωρίς άλλη πάθηση, μιλάμε για απλή βρογχοκήλη.

Όταν δεν υπάρχει υποκείμενη καρδιακή νόσος, ταχυκαρδία θυρεοειδικής αιτιολογίας προκαλείται από υπερθυρεοειδισμό, δηλαδή περίσσεια θυρεοειδικών ορμονών.

Όταν όμως υπάρχει καρδιακή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσος, αρρυθμία ή κολπική μαρμαρυγή και ταυτόχρονα λαμβάνουμε θυροξίνη, μπορεί να εμφανιστεί ταχυκαρδία ακόμη και με φυσιολογικά επίπεδα ορμονών. Τότε η δόση πρέπει να ρυθμιστεί στα κατώτερα δυνατά επίπεδα.

• Υπερινσουλιναιμία
• Προκλιμακτήριος
• Πρόσφατη εμμηνόπαυση
• Αδένωμα επινεφριδίων

Καθώς και άλλα, σπανιότερα, ενδοκρινικά νοσήματα.

Εφόσον έχει αφαιρεθεί όλος ο αδένας, υπερηχογράφημα σπάνια χρειάζεται. Αρκεί να ελέγχονται μία φορά τον χρόνο οι θυρεοειδικές ορμόνες (TSH, FT3, FT4).

Αν έχει γίνει λοβεκτομή ή μερική θυρεοειδεκτομή, καλό είναι να ελέγχεται υπερηχογραφικά ο λοβός ή το υπόλειμμα που παραμένει, διότι συχνά αναπτύσσονται όζοι.

Αν αλλάξει το βάρος σας, αν προστεθούν φάρμακα όπως κουμαρινικά αντιπηκτικά (Sintrom) ή αντιεπιληπτικά, ή αν έχετε γαστρίτιδα, ο έλεγχος πρέπει να γίνει νωρίτερα, γιατί μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή της δόσης της θυροξίνης.

Οι συνήθεις αιτίες υπερθυρεοειδισμού είναι ο αυτοάνοσος υπερθυρεοειδισμός και οι θερμοί όζοι, που υπερπαράγουν θυροξίνη.

Σε αυτές τις μορφές δεν πρέπει να καταναλώνουμε ιωδιούχο αλάτι, ψάρια και οστρακοειδή, ούτε να ερχόμαστε σε επαφή με ιώδιο (Betadine, ιωδιούχα σκιαγραφικά, φύκια kelp). Καλό είναι επίσης να αποφεύγουμε την πολύωρη επαφή του δέρματος με το θαλασσινό νερό.

Η έγκυος πρέπει να είναι πολύ καλά ρυθμισμένη, διότι το έμβρυο δεν έχει δικό του θυρεοειδή τις πρώτες 10 εβδομάδες και καλύπτει τις ανάγκες του με τη θυροξίνη της μητέρας. Αυτή είναι η περίοδος ανάπτυξης του κεντρικού νευρικού συστήματος, και χαμηλά επίπεδα ορμονών στη μητέρα μπορεί να επηρεάσουν το παιδί.

Η έγκυος με υποθυρεοειδισμό πρέπει να ελέγχεται κάθε 2–2½ μήνες, με αναπροσαρμογή της δόσης της θυροξίνης, διότι οι ανάγκες αυξάνονται — λόγω αύξησης του βάρους και αυξημένης απέκκρισης από τους νεφρούς.